Schudnij do końća roku

Dołącz do akcji "Schudnij do końca roku" i osiągnij swój cel

W ramach akcji uzyskasz dodatkowe wsparcie dietetyka oraz wyjątkowy prezent - eBook "Uda Ci się".
Szczegóły akcji »

Ile możesz schudnąć?
Oblicz tutaj »

Zaburzenia lipidowe - wszystko co musisz wiedzieć o przyczynach, leczeniu i diecie

Zaburzenia lipidowe - wszystko co musisz wiedzieć o przyczynach, leczeniu i diecie

Według danych Światowej Organizacji Zdrowia co trzy minuty jedna osoba umiera na skutek udaru mózgu. Z powodu zawału serca ginie corocznie 3,8 miliona mężczyzn i 3,4 miliona kobiet. Te dwie choroby to główne, ale nie jedyne powikłania zaburzeń lipidowych. Sprawdź, co może być przyczyną tych zaburzeń oraz jak skutecznie z nimi walczyć - lekami i dietą.

 

 


Zaburzenia lipidowe, nazywane również dyslipidowymi, to stan, w którym stężenie lipidów lub lipoprotein w osoczu jest wyższe od wartości uznanych za prawidłowe. Przykładami takich związków są m.in. cholesterol i trójglicerydy.

 

Czym jest cholesterol?

Cholesterol to związek chemiczny, niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Służy m.in. do syntezy witaminy D i niektórych hormonów oraz budowania błon komórkowych.  Warto wiedzieć, że aż x% cholesterolu wytwarzane jest samodzielnie przez organizm. Pozostała część pochodzi z diety, a konkretnie z produktów zwierzęcych.

 

Potocznie cholesterolem nazywa się lipoproteiny krążące we krwi.

Tak naprawdę cholesterol jedynie wchodzi w ich skład. Jest to związek  nierozpuszczalny we krwi. Aby mógł krążyć po organizmie, musi być połączony ze związkami białkowymi. Lipoproteina to właśnie połączenie substancji tłuszczowej (cholesterolu) z białkową.  Specjaliści szczególną uwagę zwracają na dwie lipoproteiny - cholesterol LDL oraz cholesterol HDL.

Cholesterol LDL, nazywany również “złym cholesterolem” to lipoproteina odpowiedzialna za dostarczanie cholesterolu do komórek ciała. Powoduje odkładania cholesterolu w tętnicach i powoduje miażdżycę.

Cholesterol HDL, tak zwany “dobry cholesterol”  transportuje cholesterol z tkanek organizmu do wątroby, gdzie następnie jest rozkładany i wydalany z organizmu. Jego duże stężenie zmniejsza ryzyko chorób sercowo - naczyniowych.

 

Trójglicerydy

Trójglicerydy (nazywane także triglicerydami lub triacyloglicerydami) to substancji lipidowe, które stanowią podstawowy składnik tkanki tłuszczowej. Wykorzystywane są przez organizm jako źródło energii. Większość trójglicerydów dostarczana jest wraz dietą. Substancje te, podobnie jak cholesterol, pełnią ważne funkcje w organizmie (m.in. są ważnym składnikiem skóry), ale w dużych ilościach są szkodliwe dla zdrowia.

 

Dlaczego zaburzenia lipidowe są bardzo niebezpieczne?

Zaburzenia lipidowe prowadzą do rozwoju miażdżycy. Choroba ta powoduje zwężenie światła naczyń krwionośnych. Przepływ krwi przez naczynia jest coraz  słabszy, a z czasem może dojść do całkowitej niedrożności. Skutkami nieprawidłowego przepływu krwi przez naczynia może być zawał serca, udar mózgu, tętniak aorty czy otępienie starcze. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia prawie ⅓ zgonów na świecie spowodowana jest właśnie chorobami układu krążenia.

 

 

Jakie są prawidłowe wartości cholesterolu i trójglicerydów?

 

Wskaźnik Wartości referencyjne
Cholesterol całkowity <190mg/dl (5mmol/l)
Cholesterol LDL <115mg/dl (3mmol/l)
Cholesterol HDL

>40mg/dl(1mmol/l) u mężczyzn

>45mg/dl (1,2mmol/l) u kobiet

Trójglicerydy <115mg/dl (1,7mmol.l)

 

Jakie są przyczyny zaburzeń lipidowych?

Najważniejszymi przyczynami zaburzeń lipidowych są:

  • Nieprawidłowa dieta
  • Siedzący styl życia
  • Predyspozycje genetyczne
  • Stosowanie niektórych leków (np. progestagenów, glikokortykosteroidów, leków moczopędnych)
  • Niedoczynność tarczycy
  • Zespół nerczycowy
  • Cholestaza wątrobowa


Leczenie zaburzeń lipidowych

W terapii zaburzeń lipidowych wykorzystywane są następujące leki:

  • Statyny - substancje hamujące wytwarzanie cholesterolu w organizmie
  • Fibraty -  hamują syntezę cholesterolu w organizmie, zmniejszają stężenie cholesterolu i trójglicerydów
  • Selektywne inhibitory absorpcji jelitowej steroli - substancje hamujące wchłanianie cholesterolu z jelit
  • Żywice jonowymienne - zwiększają wydalanie cholesterolu z organizmu
  • Kwas nikotynowy - zmniejsza stężenie cholesterolu i trójglicerydów, a także rozszerza naczynia

Leczenie farmakologiczne zawsze powinno być uzupełnione odpowiednim postępowaniem dietetycznym. Dieta jest bardzo ważnym i skutecznym elementem terapii. Wyniki badań wyraźnie wskazują że czynniki dietetyczne mają wpływ na stężenie lipidów w osoczu krwi. Zmiana stylu życia to podstawowy element leczenia, który powinien być stosowany u każdej osoby z zaburzeniami lipidowymi.

 

Dieta a podwyższny cholesterol

Sposób odżywiania ma duży wpływ na stężenie cholesterolu i trójglicerydów we krwi. Właśnie dlatego odpowiednia dieta jest jednym z podstawowych elementów leczenia zaburzeń lipidowych. Powinny pamiętać o niej  zarówno osoby, których wyniki badań nieznacznie odbiegają od normy, jak i te, przyjmujące już leki. 

W profilaktyce i leczeniu zaburzeń lipidowych zaleca się stosowanie diety niskocholesterolowej o kontrolowanej zawartości składników odżywczych. Jadłospisy powinny obfitować w składniki odżywcze zmniejszące stężenie cholesterolu i trójglicerydów we krwi i jednocześnie być zgodne z zasadami zdrowego odżywiania.

 

Tłuszcze

Tłuszcze powinny stanowić do 30% wartości energetycznej diety, przy czym zaleca się ograniczenie spożywania nasyconych kwasów tłuszczowych i zwiększenie spożycia kwasów jedno- i wielonienasyconych.

Źródłem nasyconych kwasów tłuszczowych są przede wszystkim produkty pochodzenia zwierzęcego - mięso, wędliny, słonina, boczek, pasztety, masło, sery (w szczególności sery żółte i pleśniowe), tłuste mleko. Znajdują się także w tłuszczu palmowym i kokosowym. Ich spożywanie zwiększa stężenie cholesterolu LDL Nasycone kwasy tłuszczowe powinny stanowić do 10% wartości energetycznej diety, a osób ze zwiększonym ryzykiem chorób sercowo naczyniowych 7%.

Kwasy jednonienasycone występują w dużych ilościach w oliwie, oleju rzepakowym, a także w oleju arachidowym, sezamowym i migdałach. Badania sugerują, że zwiększenie spożycia tych kwasów zapobiega chorobom serca  poprzez zmniejszanie stężenie cholesterolu całkowitego i cholesterolu LDL we krwi. Specjaliści zalecają, aby jednonienasycone kwasy tłuszcze pokrywały do 20% całkowitego zapottrzebowania energetycznzgo diety.

Istotna jest również kontrolowanie spożywania wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. Dobroczynne działanie na profil lipidowy krwi wykazują kwasy omega-3. Mają one właściwości przeciwzapalne, wpływają korzystnie na śródbłonek naczyń i zmniejszają stężęnie trójglicerydów we krwi. Najlepszymi źródłami kwasów omega-3 są ryby morskie. Można znaleźć je również w oleju lnianym i rzepakowym, nasionach lnu i orzechach włoskich.

 

Sterole roślinne

To substancje pochodzenia roślinne, które zmniejszają wchłanianie cholesterolu z przewodu pokarmowego. Ich spożywanie w ilości 2g dziennie zmniejsza stężenie cholesterolu LDL oraz cholesterolu całkowitego o 10-20%. Sterole znajduję się przede wszystkim w nasionach, orzechach i mało przetworzonych produktach zbożowych. Na rynku dostępne są także produkty wzbogacone w fitosterole, m.in. margaryny i jogurty.

 

Błonnik pokarmowy

Badania wyraźne sugerują, że zwiększenie spożycia błonnika pokarmowego zmniejsza stężenie cholesterolu LDL we krwi. Błonnik zwiększa wydalanie cholesterolu z kałem i zmniejsza produkcję cholesterolu w wątrobie. Jego dobrymi źródłami są warzywa, owoce, otręby i pełnoziarniste produkty zbożowe. Zaleca się spożywanie 25-40g błonnika dziennie.

Polecamy także artykuł: Błonnik pokarmowy - czy nie brakuje go w Twojej diecie?

 

Naturalne antyoksydanty

Antyoksydanty chronią przed szkodliwym działaniem cholesterolu LDL. Najważniejszymi antyoksydantami pokarmowymi są tokoferole, karotenoidy, witamina C oraz polifenole.

Nazwa związku Występowanie żywności
Tokoferole nasiona, pestki, orzechy, produkty zbożowe
Karotenoidy żółte, czerwone i zielone warzywa
Witamina C świeże owoce, papryka, kapusta kwaszona
Polifenole ziarna, pestki, nasiona, przyprawy, zioła

 

 

Dieta obniżająca cholesterol - praktyczne wskazówki

Co jeść?

 

Postaw na pełnoziarniste

Przy problemach z podwyższonymi cholesterolem lub trójglicerydami zalecane jest wybieranie pełnoziarnistych produktów zbożowych. Mają one niższy indeks glikemiczny, cechudą się wyższą wartość odżywczą i są świetnym źródłem błonnika pokarmowego, który nie tylko wspomaga odchudzanie, ale także ogranicza wchłanianie cholesterolu z przewodu pokarmowego do krwi. Jakie produkty konkretnie wybierać? Pieczywo razowe i graham, płatki owsiane, brązowy ryż, museli (bez dodatku cukru) oraz grube kasze.

 

Polecane przepisy:

Dietetyczny burger drobiowy z awokado 172 kcal 4   30 min

Dietetyczny burger drobiowy z awokado

1 opinii
Soczysta wołowina w warzywach z kaszą gryczaną 59 kcal 1   60 min

Soczysta wołowina w warzywach z kaszą gryczaną

0 opinii
Makaron penne z wędzonym łososiem i zieloną pietruszką 118 kcal 1   30 min

Makaron penne z wędzonym łososiem i zieloną pietruszką

0 opinii

 

 

 

 

 

 

 

 

Pamiętaj o warzywach i owocach

Należy sięgać po nie 5 razy dziennie. Produkty te charakteryzują się bardzo dużą zawartości składników odżywczych i błonnika pokarmowego. Zawarte w nich związki mają właściwości przeciwzapalne i antyoksydacyjne. Zwiększenie spożycia warzyw i owoców zmniejsza utlenianie cholesterolu LDL (“złego” cholesterolu), co hamuje rozwój zmian miażdżycowych.

Zaleca się spożywanie przede wszystkim świeżych warzyw i owoców. Trzeba pamiętać, że najcenniejsze są w formie surowej, ale można sięgać także po gotowane, pieczone czy grillowane.

W jadłospisach warto także uwzględniać nasiona roślin strączkowych - soczewicę, soję, fasolę, groch czy ciecierzycę.

 

Polecane przepisy:

Sycąca sałatka z awokado 66 kcal 4   15 min

Sycąca sałatka z awokado

0 opinii
Ekspresowa sałatka z białej fasoli, pomidorów i ogórka 66 kcal 1   15 min

Ekspresowa sałatka z białej fasoli, pomidorów i ogórka

0 opinii
Zielony koktajl z soczystych pomarańczy, ze szpinakiem i bananem 71 kcal 2   5 min

Zielony koktajl z soczystych pomarańczy, ze szpinakiem i bananem

0 opinii

 

 

 

 

 

 

 

 

Wybieraj chudy nabiał

Niektóre produkty nabiałowe są bardzo tłuste i obfitują w nasycone kwasy tłuszczowe oraz cholesterol.  Właśnie dlatego w diecie osoby z podwyższonym cholesterolem powinny dominować chude produkty mleczne, takie jak jogurty, kefiry, maślanki, chude mleko i chude twarogi. Stanowią one świetne źródło pełnowartościowego białka oraz dobrze przyswajalnego wapnia.

 

Polecane przepisy:

Szybka chrupiąca sałatka z kiełkami i serem feta 63 kcal 3   5 min

Szybka chrupiąca sałatka z kiełkami i serem feta

0 opinii
Razowe kanapki z serem ricotta i rzodkiewką 149 kcal 2   2 min

Razowe kanapki z serem ricotta i rzodkiewką

0 opinii
Cieciorka zapiekana z pomidorami i serem feta 98 kcal 2   75 min

Cieciorka zapiekana z pomidorami i serem feta

0 opinii

 

 

 

 

 

 

 

 

Sięgaj po ryby

Ryby, szczególnie tłuste ryby morskie, to doskonałe źródło wielonienasyconych kwasów omega-3. Wykazują one działanie przeciwzapalne, przeciwkrzepliwie i antyarytmiczne (zapobiegają arytmii). Ponadto, obniżają ciśnienie krwi i zmniejszają stężenie trójglicerydów.

Zaleca  się sięganie po ryby morskie co najmniej dwa razy w tygodniu (najlepiej nie smażone). Polecanymi gatunkami są m.in. łosoś, makrela, halibut sardynka czy śledź.

 

Polecane przepisy:

Szybka ryżowa sałatka z tuńczykiem 143 kcal 6   105 min

Szybka ryżowa sałatka z tuńczykiem

0 opinii
Zapiekana bagietka z łososiem 218 kcal 1   15 min

Zapiekana bagietka z łososiem

0 opinii
Łosoś z zapiekanką ziemniaczano-kalafiorową 82 kcal 1   45 min

Łosoś z zapiekanką ziemniaczano-kalafiorową

0 opinii

 

 

 

 

 

 

 

 

Preferuj chude mięso

Tłuste mięso to najobfitsze źródło nasyconych kwasów tłuszczowych w diecie Polaka. Jedną z najważniejszych dietetycznych zmian osoby z zaburzeniami lipidowymi powinno być ich zastąpienie chudymi gatunkami. Co wybierać? Przede wszystkim kurczaka, indyka, cielęciną, królika, schab, chudą wołowiną i dziczyznę.

Bardzo ważny jest również sposób przygotowywania posiłków mięsnych. Zalecanymi metodami obróbki kulinarnej są gotowanie, gotowanie na parze, pieczenie w piekarniku i duszenie. Dania dobrze jest przyprawiać dużą ilością ziół i jednocześnie unikać soli.

 

Polecane przepisy:

Tortilla z kurczakiem i szpinakiem z sosem czosnkowym 105 kcal 1   30 min

Tortilla z kurczakiem i szpinakiem z sosem czosnkowym

0 opinii
Lekki grillowany kurczak z warzywami 67 kcal 1   30 min

Lekki grillowany kurczak z warzywami

0 opinii
Dietetyczny węgierski gulasz wołowy z papryką 63 kcal 4   135 min

Dietetyczny węgierski gulasz wołowy z papryką

0 opinii

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Pamiętaj o zdrowych tłuszczach

To bardzo ważny element diety. Zdrowe tłuszcze to przede wszystkim tłuszcze pochodzenia roślinnego. To właśnie one obfitujące w jedno- i wielonienasycone kwasy tłuszczowe.

Po jakie tłuste produkty warto sięgać? Polecane są przede wszystkim oliwki, orzechy, pestki, nasiona oraz wysokiej jakości nierafinowane oleje, np. Oliwa z oliwek, olej lniany, olej rzepakowy. Te ostatnie warto dodawać do potraw na zimno. Dzięki temu nie stracą swoich cennych właściwości.

 

Polecane przepisy:

Brokuły z prażonymi migdałami i delikatnym sosem czosnkowym 65 kcal 1   15 min

Brokuły z prażonymi migdałami i delikatnym sosem czosnkowym

1 opinii
Zapiekanka z kaszy jaglanej z fasolką i oliwkami 188 kcal 2   30 min

Zapiekanka z kaszy jaglanej z fasolką i oliwkami

0 opinii
Pożywna sałatka z kapustą pekińską, czerwoną fasolą i serem feta 83 kcal 2   15 min

Pożywna sałatka z kapustą pekińską, czerwoną fasolą i serem feta

0 opinii

 

 

 

 

 

 

 

Jadaj zupy

Zupy to świetny pomysł na szybkie danie obfitujące w warzywa. Warto po nie regularnie sięgać. Polecane są zupy czyste, bez dodatku śmietany czy zaklepki. Dzięki temu są mniej kaloryczne.

 

Polecane przepisy:

Gazpacho - andaluzyjski chłodnik 28 kcal 3   15 min

Gazpacho - andaluzyjski chłodnik

0 opinii
Tradycyjna zupa jarzynowa 64 kcal 6   75 min

Tradycyjna zupa jarzynowa

0 opinii
Aromatyczna zupa krem z marchewki i selera 37 kcal 2   45 min

Aromatyczna zupa krem z marchewki i selera

0 opinii

 

 

 

 

 

 

 

 

Desery

W diecie obniżającej cholesterol mogą pojawiać się również desery. Polecane są sałatki owocowe, sorbety, musy owocowe i  koktajle. Świetnie sprawdzają się także desery na bazie jogurtu z dodatkiem suszonych owoców i orzechów czy zapiekane jabłka i gruszki.

 

Polecane przepisy:

Kremowe lody z banana 89 kcal 2   15 min

Kremowe lody z banana

1 opinii
Jogurt z bananem i wiórkami kokosowymi 84 kcal 1   2 min

Jogurt z bananem i wiórkami kokosowymi

0 opinii
Bananowo-czekoladowy koktajl z nutką cynamomu 84 kcal 1   5 min

Bananowo-czekoladowy koktajl z nutką cynamomu

0 opinii

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Czego nie jeść?

Unikaj białego pieczywa


W diecie nie powinny pojawiać się białe pieczywo ani inne produkty z białej mąki. Są szczególnie niekorzystne dla osób z podwyższonym stężeniem trójglicerydów, ale przy każdego rodzaju zaburzeniach lipidowych należy ich unikać. Przeciwwskazane jest także ciasto francuskie (zawiera duże ilości niskiej jakości tłuszczu), croissanty i biały ryż.

 

Zrezygnuj z żółtych serów

Sery żółte, pleśniowe i topione są bardzo tłuste. Lepiej ograniczyć je w diecie i zastąpić zdrowszymi, roślinnymi źródłami tłuszczów. Niewskazane jest tłuste mleko, tłuste twarogi, śmietana i “zabielacze do kawy”.

 

Wystrzegaj się potraw smażonych i tłustych

Smażenie jest najbardziej niezdrową metodą przygotowywania dań. Podgrzewanie potraw do tak wysokich temperatur powoduje powstawanie w nich szkodliwych substancji. Najlepiej całkowicie zrezygnować ze smażenie.

Zaleca się również unikać tłustych gatunków mięs. Niekorzystny wpływ na profil lipidowy krwi mają wieprzowina, tłusta wołowina, baranina, boczek, smalec, podroby i pasztety,  a także zupy z dodatkiem śmietany lub zasamażki.

 

Uważaj na tłuszcze trans 

Kwasy tłuszczowe trans powstają na skutek przetwarzania tłuszczów roślinnych. Ich spożywanie jest bardzo niekorzystne. Powoduje zwiększenie poziomu cholesterolu całkowitego, cholesterolu frakcji LDL (“złego” cholesterolu”) i obniżenie cholesterolu HDL (“dobrego” cholesterolu). Kwasy tłuszczowe trans są również przyczyną wzrostu ciśnienia tętniczego krwi oraz zwiększają ryzyko chorób nowotworowych.

Gdzie znajdują się kwasy tłuszczowe trans?

  • Twarde margaryny
  • Pieczywo cukiernicze
  • Produkty piekarnicze
  • Żywność typu fast-food

 

 

 

Dieta osoby z podwyższony stężeniem cholesterolu lub trójglicerydów we krwi powinna być układana indywidualnie dla każdego chorego.
Należy pamiętać, że jest to dieta lecznicza, która w znaczący sposób może poprawić kondycję organizmu. Nieodpowiednie odżywianie i zły dobór produktów spożywczych utrudniają leczenie. Dla osób z nadwagą i otyłością, które jednocześnie borykają się z problemami lipidowymi stosowanie standardowych diet odchudzających jest niewystarczające. Jadłospisy dla tych pacjentów nie tylko mają odchudzać, ale taże skutecznie wspomagać leczenie. Najlepszym rozwiązaniem jest skorzystanie z profesjonalnej pomocy dietetycznej. Dieta ułożona przez doświadczonego dietetyka klinicznego jest gwarancją najlepszych efektów.

 

Szczególnie polecamy układaną przez naszych profesjonalistów indywidualną dietę w zaburzeniach lipidowych To specliastyczna dieta odchudzająca, która jednocześnie wspomaga leczenie. Więcej informacji na jej temat znajdziesz TUTAJ.

 

Zaburzenia lipidowe mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych i stanowią główną przyczynę zgonów w Polsce i Europie. Wymagą odpowiedniego leczenia, na które składa się nie tylko farmakoterpia. Najważniejszym elementem leczenie jest odpowiednie postępowanie dietetyczne, które w znaczący sposób może poprawić wyniki badań, a tym samym zapobiec poważnym powikłaniu miażdżycy.

 

Polecamy także artykuł: Jak samodzielnie ułożyć dietę obniżającą poziom cholesterolu?

Polecamy także:

Skomentuj ten artykuł:

comments powered by Disqus

Zapisz się na newsletter!

Publikujemy sprawdzone wskazówki jak skutecznie gubić kilogramy. W pierwszym numerze otrzymasz ebooka:

Czy błonnik to cudowny środek na odchudzanie?