Schudnij do końća roku

Dołącz do akcji "Schudnij do końca roku" szczegóły »

Osiągnij swój cel z naszą pomocą, a przy okazji możesz wygrać atrakcyjne nagrody m.in. weekend w SPA szczegóły ».

Ile możesz schudnąć?
Oblicz tutaj »
Ania z hantlami

Plan treningowy »

na szybkie spalanie tkanki tłuszczowej.

Dowiedz się więcej »

Niedoczynność tarczycy - wszystko, co musisz wiedzieć przyczynach, leczeniu i diecie

Niedoczynność tarczycy - wszystko, co musisz wiedzieć przyczynach, leczeniu i diecie

Niedoczynność tarczycy to poważny i częsty problem zdrowotny. Istotą choroby jest zbyt niskie stężenie hormonów tarczycowych we krwi, które powoduje zaburzenie funkcjonowania całego organizmu. Sprawdź, co może być przyczyną tej choroby i czym się objawia, a także dowiedz się, co jeść i jakich produktów unikać, aby wspomóc jej leczenie.

 

 

Tarczyca to niewielki narząd położony w przednio - dolnej części szyi. Waży około 30-60g i otoczony jest cienką torebką. Jego miąższ tworzą olbrzymie ilości malutkich pęcherzyków. To właśnie w nich dochodzi do wytwarzania niezbędnych dla naszego zdrowia hormonów.

 

Jak działa tarczyca?

Tarczyca wydziela codziennie 80µg tyroksyny (T4) oraz około 4µg trójjodotyroniny (T3). Jej praca regulowana jest przez dwa mechanizmy. Pierwszy to tak zwana oś podwzgórze - przysadka, który działa na zasadzie sprzężenia zwrotnego ujemnego. Co to znaczy? Podwzgórze to gruczoł wydzielający hormon (TRH). Hormon ten stymuluje przysadkę, która wydziela kolejny hormon - TSH. Zwiększenie stężenia TSH we krwi jest sygnałem dla tarczycy, aby nasilić wydzielanie hormonów T4 i T3. Jeżeli jest ich dużo, podwzgórze zmniejsza wydzielanie TRH, co prowadzi do zmniejszenia produkcji hormonów tarczycowych. Jeżeli jest ich mało, podwzgórze zwiększa wydzielanie TRH, dochodzi do zwiększenia stężenia TSH i tarczyca zaczyna działać na wyższych obrotach.

Drugi mechanizm związany jest z układem nerwowym. Tarczyca nasila produkcję hormonów pod wpływem stresu. Jes to to reakcja obronna organizmu

.

Niedoczynność tarczycy - przyczyny

Niedoczynność tarczycy to choroba spowodowana niedostatecznym wytwarzaniem hormonów przez tarczycą.

 

Przyczynami tego schorzenia są:

  • Choroba Hashimoto

To choroba autoimmunologiczna powodująca przewlekłe zapalenie tarczycy. Organizm sam wytwarza przeciwciała, które niszczą gruczoł. Schorzenie to zazwyczaj rozwija się powoli, przez długi czas nie dając wyraźnych objawów.

  • Stan po usunięciu tarczycy

Różne choroby tarczycy mogą być wskazaniem do jej usunięcia. Wykonanie takiej operacji prowadzi do trwałej niedoczynności tarczycy, ale zdarza się, że jest to jedyna możliwa metoda leczenia. Przykładami chorób, które mogą być wskazaniem do tego zabiegu są m.in. rak tarczycy, guzki tarczycy i choroba Gravesa - Basedowa (rodzaj nadczynności).

  • Stan po leczeniu jodem promieniotwórczym

Jod promieniotwórczy stosowany jest w nadczynności tarczycy. Długotrwałe leczenie powoduje niedoczynność u 80% chorych.

  • Przewlekły niedobór jodu w diecie

Jod jest pierwiastkiem niezbędnym do produkcji hormonów tarczycowych. Jego niedobór ma negatywny wpływ na pracę tarczycy.

  • Napromieniowywanie okolic szyi

Napromieniowywanie stosowane jest w przebiegu leczenia chorób nowotworowych m.in. chłoniaka czy raka piersi. Promieniowe może doprowadzić do zniszczenia komórek tarczycowych.

  • Działanie uboczne leków

Np. interferon alfa, amiodaron, związki litu

 

Objawy niedoczynności tarczycy 

Przez długi czas choroba może nie dawać wyraźnych objawów. Chorzy skarżą się jedynie na mało specyficzne dolegliwości, które nie nakłaniają ich do wizyty u lekarza, np. pogorszenie nastroju czy nieznaczne podwyższenie stężenia cholesterolu we krwi.

 

Typowymi objawami choroby są:

  • Osłabienie 
  • Męczliwość
  • Nadmierna senność
  • Zaburzenia koncentracji
  • Zaburzenia pamięci
  • Łatwe marznięcie
  • Zaparcia
  • Przyrost masy ciała
  • Obfite krwawienia miesiączkowe
  • Suchość skóry

 


Diagnostyka

Niedoczynność tarczycy rozpoznaje się na podstawie wyników badań labolatoryjnych, badania ogólnolekarskiego i oceny objawów klinicznych. Najważniejszym i najczęściej stosowanym badaniem jest oznaczanie stężenia TSH. Zazwyczaj bada się również stężenie hormonów FT3 i FT4.

Aby rozpoznać przyczynę choroby, stosuje się również badanie stężenia przeciwciał przeciwtarczycowych (anty-TPO), badanie ultrasonograficzne oraz scyntygrafię.

 

 Leczenie

Podstawą leczenia niedoczynności tarczycy jest doustne przyjmowanie lewoskrętnej tyroksyny LT4. Dawki ustala się zawsze indywidualnie i modyfikuje, dostosowując do indywidualnych potrzeb organizmu. Hormony tarczycy należy przyjmować rano, na czczo, na około 30-60 minut przed posiłkiem.

Odpowiednia dieta stanowi ważne uzupełnienie leczenia farmakologicznego i pomaga w zwalczaniu tej choroby. Każda osoba z niedoczynnością tarczycy powinna zwracać szczególną uwagę na swój sposób odżywiania i traktować je jako element terapii.

 


Dieta a niedoczynność tarczycy

W niedoczynności tarczycy zalecane jest stosowanie urozmaiconej diety, zgodnej z zasadami zdrowego odżywiania. Ponieważ większość chorych osób boryka się z nadwagą lub otyłością, jadłospisy powinny być niskokaloryczne i zawierać około 500-1000 kalorii mniej niż wynosi faktyczne zapotrzebowanie organizmu. (TUTAJ możesz je obliczyć)


Niedobory niektórych składników odżywczych mogą obniżać aktywność tarczycy. Najważniejszymi składnikami diety, które wpływają na pracę tego narządu są jod, selen, żelazo i cynk. Warto, aby jadłospisy obfitowały również w błonnik pokarmowy, który poprawia pracę jelit i wspomaga odchudzanie.

Polecamy także artykuł: Jak samodzielnie ułożyć dietę przy niedoczynności tarczycy?

 

Jod

Najlepszymi źródłami jodu są ryby morskie oraz owoce mocze.  Spośród innych produktów, pierwiastek ten występuje w większych ilościach w produktach mlecznych, brokułach i nasionach roślin strączkowych. W Polsce bogatym źródłem jodu jest także sól. Zgodnie z aktualnym prawem, sól spożywcza musi być dodatkowo jodowana. Ze względu na to, że nadmiar soli jest szkodliwy dla organizmu, soli nie można traktować jako jej ważnego źródła.

 

 

Selen

To pierwiastek biorący udział w przekształcaniu tyroksyny (T4) w trójjodotyroninę (T3). Co więcej, długotrwałe niedobory tego pierwiastka mogą powodować złą przyswajalność jodu z pożywienia.

Dobrymi źródłami selenu są skorupiaki i ryby. Pierwiastek ten znajduje się również w produktach mlecznych, nasionach roślin strączkowych, czosnku, grzybach. Największe ilości selenu znajdują się natomiast w orzechach brazylijskich. W naszym kraju głównymi źródłami tego składnika są mięso, przetwory mięsne oraz produkty zbożowe.

 

 Żelazo

Dieta osób z niedoczynnością tarczycy powinna również obfitować w żelazo. Pierwiastek ten wchodzi w skład enzymu, biorącego udział w przekształcaniu tyroksyny w trójjodotyroninę.


Żelazo w najlepiej przyswajalnej formie znajduje się w produktach pochodzenia zwierzęcego - mięsie, przetworach mięsnych i jajach. Jego źródłami są również produkty pochodzenia roślinnego. Wśród nich za najbogatsze w żelazo uznaje się m.in. pestki dyni, otręby pszenne, nasiona lnu, orzechy pistacjowe, nasiona roślin strączkowych


Cynk

Cynk jest składnikiem niezbędnym do produkcji i działania tyroksyny. Jego najlepszymi źródłami są zarodki pszenne, nasiona lnu, pestki dyni, pieczywo pełnoziarniste oraz produkty zbożowe o niskim stopniu przetworzenia.

 

 

 

Co jeść?

Dieta osoby z niedoczynnością tarczycy powinna być różnorodna, urozmaicona i zbilansowana. Ponieważ większość pacjentów z tym schorzeniem ma również trudności z utrzymaniem odpowiedniej masy ciała, zaleca się także zwracać uwagę na jej kaloryczność. Nie można również zapominać, że choroba tarczycy zwiększa ryzyko zaburzeń lipidowych, które również wymagają odpowiedniego postępowania dietetycznego

 

Postaw na pełnoziarniste produkty zbożowe

Produkty zbożowe od lata są podstawą jadłospisów w naszym obszarze geograficznym. Mimo tego, że stosowanie diety bez pszenicy lub bez glutenu jest coraz bardziej powszechne, nie ma badań, które potwierdzałyby ich skuteczność. Zgodnie z aktualnym stanem wiedzy produkty zbożowe mogą być spożywane przez osoby z niedoczynnością tarczycy. Stanowią dobre źródło węglowodanów złożonych, błonnika pokarmowego, magnezu, cynku czy witamin z grupy B.

Zaleca się wybierać produkty o jak najmniejszym stopniu przetworzenia. Produkty z pełnego ziarna charakteryzują się wyższą wartością odżywczą. Dostarczają większej ilości składników pokarmowych, mają niższy indeks glikemiczny i są mniej kaloryczne.

Spośród produktów zbożowych najlepiej wybierać pieczywo razowe i graham, grube kasze, brązowy ryż, produkty z pełnoziarnistej mąki, grube płatki (np. owsiane górskie) i otręby.

Polecane przepisy:

Aromatyczna kasza gryczana z kalafiorem i cebulką 91 kcal 2   20 min

Aromatyczna kasza gryczana z kalafiorem i cebulką

0 opinii
Ryżowa sałatka z fasolą, kukurydzą, pomidorami i marchwią 63 kcal 4   75 min

Ryżowa sałatka z fasolą, kukurydzą, pomidorami i marchwią

0 opinii
Jogurt z płatkami owsianymi i suszonymi morelami 118 kcal 1   2 min

Jogurt z płatkami owsianymi i suszonymi morelami

0 opinii

 

 

 

 

 

 

 

 

Polecamy również artykuł: Jak samodzielnie ułożyć dietę w niedoczynności tarczycy. Praktyczny poradnik

 

Sięgaj po warzywa i owoce

Warzywa i owoce należy spożywać codziennie i to kilka razy. Zawierają mnóstwo witamin i składników mineralnych,  dodatkowo dostarczają błonnika pokarmowego. Są bardzo ważnym składnikiem diety odchudzającej oraz produktami zalecanymi przy problemach z gospodarką lipidową (np. byt wysokim stężeniem cholesterolu). Przy niedoczynnością tarczycy można spożywać wszystkie owoce i warzywa. Ograniczać należy jedynie warzywa zawierające związki wolotwórcze, o których mowa w drugiej części tego artykułu.

Polecane przepisy:

Jogurt z bananem i wiórkami kokosowymi 84 kcal 1   2 min

Jogurt z bananem i wiórkami kokosowymi

0 opinii
Pieczona gruszka z miodem, orzechami i rodzynkami 176 kcal 1   45 min

Pieczona gruszka z miodem, orzechami i rodzynkami

0 opinii
Wykwintna sałatka z łososiem i mango 69 kcal 1   30 min

Wykwintna sałatka z łososiem i mango

0 opinii

 

 

 

 

 

 

 

Pamiętaj o produktach mlecznych

Mleko i przetwory mleczne są świetnym źródłem pełnowartościowego białka i wapnia. Dostarczają także witamin z grupy B, witaminę A i D. Przy niedoczynności tarczycy należy sięgać przede wszystkim po chude produkty mleczne, a więc chude mleko, chude sery twarogowe, serki kanapkowe, jogurty, kefiry i maślanki.

Polecane przepisy:

Jogurt z płatkami owsianymi, suszonymi śliwkami i rodzynkami 121 kcal 1   2 min

Jogurt z płatkami owsianymi, suszonymi śliwkami i rodzynkami

0 opinii
Orzeźwiający chłodnik litewski z botwinką 38 kcal 3   15 min

Orzeźwiający chłodnik litewski z botwinką

0 opinii
Bananowy koktajl na maślance 55 kcal 1   2 min

Bananowy koktajl na maślance

0 opinii

 

 

 

 

 

 

 

 

Sięgaj po mięso i ryby

Spośród tej grupy produktów najważniejsze dla osób z niedoczynnością tarczycy są ryby. To właśnie one stanowią najlepsze źródło jodu - pierwiastka niezbędnego do produkcji hormonów tarczycowych. Po ryby należy sięgać co najmniej 3-4 razy w tygodniu. Przede wszystkim powinny być to tłuste ryby morskie - na przykład łosoś, tuńczyk czy makrela.

Z mięs polecane są chude gatunki - indyk, kurczak, królik, cielęcina, chude partie wołowiny, schab.

Polecane przepisy:

Soczysty dorsz z piekarnika z papryką 79 kcal 2   30 min

Soczysty dorsz z piekarnika z papryką

0 opinii
Łosoś z zapiekanką ziemniaczano-kalafiorową 82 kcal 1   45 min

Łosoś z zapiekanką ziemniaczano-kalafiorową

0 opinii
Sałatka z makrelą, porem i kremowym sosem 85 kcal 2   30 min

Sałatka z makrelą, porem i kremowym sosem

0 opinii

 

 

 

 

 

 

 

 

Wybieraj zdrowe tłuszcze

Źródłami tłuszczów powinny być w dużej mierze produkty roślinne. Polecane są wysokiej jakości oleje roślinne oraz pestki, nasiona i orzechy. Ta druga grupa jest znakomitym źródłem m.in. selenu i cynku - pierwiastków potrzebnych do produkcji hormonów tarczycowych. Warto regularnie po nie sięgać, ale nie można zapominać o ich wysokiej kaloryczności.

Polecane przepisy:

Deser jabłkowy z orzechami i miodem (bez cukru) 89 kcal 1   5 min

Deser jabłkowy z orzechami i miodem (bez cukru)

0 opinii
Brokuły z prażonymi migdałami i delikatnym sosem czosnkowym 65 kcal 1   15 min

Brokuły z prażonymi migdałami i delikatnym sosem czosnkowym

1 opinii
Aromatyczna zupa krem z marchewki i selera 37 kcal 2   45 min

Aromatyczna zupa krem z marchewki i selera

0 opinii

 

 

 

 

 

 

 

 

Pamiętaj o jajkach

Jajka to doskonałe źródło białka o najwyższej wartości odżywczej. Zawierają również sporo żelaza i witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Osoby z niedoczynnością tarczycy powinny regularnie uwzględniać w swojej diecie posiłki jajeczne.

Papryka zapiekana z jajkiem i świeżą bazylią 71 kcal 1   75 min

Papryka zapiekana z jajkiem i świeżą bazylią

0 opinii
Pizza na tortilli z awokado i jajkiem 188 kcal 1   15 min

Pizza na tortilli z awokado i jajkiem

0 opinii
Omlet z mozzarellą i pomidorem 104 kcal 1   15 min

Omlet z mozzarellą i pomidorem

0 opinii

 

 

 

 

 

 

 

Czego unikać?

Nie sięgaj po białe pieczywo

Wysokooczyczone produkty zbożowe, czyli takie, do których produkcji wykorzystano tylko część ziarna mają wysoki indeks glikemiczny i charakteryzują się niską wartością odżywczą. Z tego względu z diety powinno wykluczać się białe pieczywo, inne produkty z białej mąki czy biały ryż.

 

Uważaj na substancje wolotwórcze

Niektóre warzywa zawierają związki, które utrudniają wchłanianie jod z pożywienia. Sa to tak zwane goitrogeny. Osoba z niedoczynnością tarczycy nie musi z nich zupełnie rezygnować, ale nie należy się nimi objadać. Goitrogeny są szczególnie niebezpieczne dla osób, które nie dostarczają wraz z dietę odpowiedniej ilości jodu.

Substancje wolotwórcze znajdują się w przede wszystkim w warzywach kapustnych (np. Kapusta biała, kapusta włoska, brukselka) oraz warzywach krzyżowych ( brokuły, jarmuż, kalafior). Ich zawartość zmniejsza się podczas gotowania warzyw, w szczególności, gdy garnek nie jest zakryty pokrywką.

 

Zrezygnuj z tłustych przetworów mlecznych

Mimo, że produkty mleczne są wartościowe, powinno się ograniczać niektóre z nich, przede wszystkim tłuste mleko, sery żółte, pleśniowe i topione.

 

Unikaj tłustego mięsa

Tłuste gatunki mięs, takie jak wieprzowina, baranina czy tłusta wołowina nie sprzyjają odchudzaniu ani prawidłowemu poziomowi cholesterolu we krwi. Należy je ograniczać. Z jadłospisów powinno się wykluczyć również słoniną, smalec, boczek, pasztety i podroby.

 

Uważaj na cukier

Cukier jest źródłem pustych kalorii. Pomimo wysokiej kaloryczności, nie dostarcza organizmowi prawie żadnych składników odżywczych. Co gorsza, ma negatywny wpływ na organizm. Powoduje próchnicę, sprzyja insulinooporności i cukrzycy, jego spożywanie jest także przyczyną nadwagi. Osoby z niedoczynnością tarczycy, podobnie jak osoby zdrowe, powinny zrezygnować z batoników, produktów cukierniczych, słodzonych napojów, a także zaprzestać dodawania cukru do kawy czy herbaty.

 

Powiedz “NIE” tłuszczom trans

Z diety należy wykluczyć kwasy tłuszczowe typu trans. Znajdują się one przede wszystkim w margarynach, produktach cukierniczych i chipsach. Ich spożywanie ma fatalny wpływ na gospodarkę lipidową i zwiększa ryzyko rozwoju nowotworów.

 


Odpowiedni dobór produktów spożywczych to kluczowy element układania diety dla osoby z niedoczynnością tarczycy. Jadłospisy muszą obfitować w składniki odżywcze, przede wszystkim te, które są niezbędne do wytwarzania hormonów tarczycowych. Z drugiej strony należy unikać produktów  sprzyjających tyciu i zaburzeniom gospodarki lipidowej.

Zbilansowanie takiej diety nie jest łatwe. Aby mieć pewność, że ułożony jadłospis będzie sprzyjał pracy tarczycy, zapobiegnie przybieraniu na masie ciała i powikłaniom choroby, jego układanie najlepiej powierzyć doświadczonym profesjonalistom. Nasi dietetycy, układający dietę przy niedoczynności tarczycy, opracowują indywidualne plany żywieniowe dla osób z chorobami tarczycy. Ich fachowe jadłospisy i porady gwarantują nie tylko poprawę sylwetki, ale także maksymalne dietetyczne wsparcie dla tego narządu. Szczegółowe informacje na temat tej usługi znajdziesz TUTAJ.

 

Polecamy także artykuł: Jak samodzielnie ułożyć dietę przy niedoczynności tarczycy.

 

 

 

 

 

 

 

Polecamy także:

Skomentuj ten artykuł:

comments powered by Disqus

Zapisz się na newsletter!

Publikujemy sprawdzone wskazówki jak skutecznie gubić kilogramy. W pierwszym numerze otrzymasz ebooka:

Czy błonnik to cudowny środek na odchudzanie?